Reading time: 8 min
Cộng hòa Liên bang Đức sẽ vay €174,3 tỷ trong năm 2026 — gấp hơn ba lần mức €50,5 tỷ của năm 2024. Tổng đầu tư công sẽ đạt kỷ lục €126,7 tỷ, tăng 10% so với năm 2025 và cao hơn khoảng 55% so với năm 2024. Một quỹ hạ tầng trị giá €500 tỷ, quy tắc “phanh nợ” được cải cách, cùng ngân sách quốc phòng tăng thêm €20 tỷ chỉ trong một năm đang viết lại hoàn toàn bản sắc tài khóa của nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Câu hỏi lúc này không còn là Berlin có chi tiêu hay không, mà là liệu dòng tiền có đến đủ nhanh để tạo ra khác biệt thực sự.
Những con số này được khởi động bởi chính phủ liên minh của Thủ tướng Friedrich Merz, người đã giành được đa số hai phần ba tại Bundestag và Bundesrat vào tháng 3/2025 để sửa đổi Hiến pháp và thành lập Quỹ Đặc biệt cho Hạ tầng và Trung hòa Khí hậu. Theo Bộ Tài chính Liên bang, quỹ này có quyền vay riêng €500 tỷ trong khoảng một thập kỷ, chia thành ba phần: €300 tỷ cho các dự án hạ tầng liên bang, €100 tỷ cho Quỹ Khí hậu và Chuyển đổi, và €100 tỷ phân bổ cho 16 chính quyền bang. Quỹ được tách biệt hoàn toàn khỏi quy tắc phanh nợ hiến định của Đức, nghĩa là không tính vào giới hạn vay nợ vốn đã kìm hãm chính sách tài khóa hơn một thập kỷ qua. Bên cạnh đó, chi tiêu quốc phòng vượt trên 1% GDP cũng được miễn trừ hoàn toàn khỏi quy tắc phanh nợ, khiến ngân sách quân sự về lý thuyết không còn trần giới hạn.
Bước nhảy vọt trong chi tiêu quốc phòng
Ngân sách quốc phòng năm 2026 của Đức đạt khoảng €82,7 tỷ, tăng hơn €20 tỷ so với năm 2025, theo Bộ Tài chính Liên bang. Khi cộng thêm phần còn lại từ quỹ đặc biệt Sondervermögen €100 tỷ ban đầu được lập sau khi Nga xâm lược Ukraine, tổng chi tiêu quốc phòng năm 2026 đạt khoảng €108 tỷ, theo Atlas Institute for International Affairs. Chi tiêu quốc phòng theo chuẩn NATO sẽ đạt 2,8% GDP vào năm 2026, với mục tiêu 3,5% vào năm 2029 — mức đưa Đức trở thành một trong những nước đóng góp lớn nhất NATO cả về giá trị tuyệt đối lẫn tương đối.
Nhà kinh tế cấp cao về châu Âu của Goldman Sachs, Niklas Garnadt, ước tính trong một báo cáo ngày 16/2 rằng tổng chi tiêu quốc phòng sẽ đạt khoảng €109 tỷ vào năm 2026, tăng €21 tỷ hay gần 0,5% GDP, theo CNBC. Phần lớn mức tăng đến từ mua sắm vũ khí và bảo trì trang thiết bị. Các cam kết đặt hàng trước cho mua sắm tương lai đã tăng đáng kể, với đơn hàng từ các ngành công nghiệp quốc phòng tăng mạnh trong quý IV/2025. Chính phủ Merz đã phát tín hiệu chi gần €650 tỷ cho quốc phòng trong năm năm tới, theo Atlantic Council, với tham vọng xây dựng lực lượng quân đội thông thường mạnh nhất châu Âu theo như Berlin tuyên bố.
Dữ liệu từ các nhà máy nói gì?
Xung lực tài khóa đã bắt đầu phản ánh rõ trong các dữ liệu thực. Các nhà phân tích của Bank of America chỉ ra mức tăng 40% trong đơn đặt hàng nhà máy Đức tính theo cơ sở ba tháng hàng năm hóa, bao gồm các đơn hàng lớn về máy móc hạng nặng, vũ khí và thiết bị điện tử, theo CNBC. Một cuộc khảo sát của BofA với các nhà quản lý quỹ châu Âu cho thấy kỷ lục 74% người được hỏi kỳ vọng tăng trưởng châu Âu sẽ tăng tốc trong những tháng tới. Gần hai phần ba — 63% — cho rằng gói kích thích tài khóa của Đức là động lực chính, củng cố vị thế của nước này như đầu tàu kinh tế châu Âu.
Dữ liệu Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) của S&P Global cho thấy ngành sản xuất Đức đang phục hồi với tốc độ chưa từng thấy trong gần bốn năm, theo bản tin tuần của S&P Global công bố ngày 7/3. Vanguard ghi nhận trong báo cáo tháng 3 rằng đơn hàng mới đã tăng tốc, một phần nhờ các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, và rủi ro đối với dự báo tăng trưởng 1,2% khu vực đồng euro giờ nghiêng về phía tích cực. The Conference Board dự báo kinh tế khu vực đồng euro sẽ tăng 1,3% năm 2026 và 1,4% năm 2027, với Đức thoát khỏi cuộc suy thoái nhẹ kéo dài hai năm nhờ tiêu dùng công và tư nhân mạnh hơn. Báo cáo Triển vọng Kinh tế Châu Âu tháng 3/2026 của EY ước tính tác động đỉnh điểm của đẩy mạnh tài khóa Đức lên GDP sẽ đến vào năm 2027, bổ sung 0,8 điểm phần trăm cho tăng trưởng của Đức và 0,3 điểm cho khu vực đồng euro.
Bài toán triển khai
Tham vọng chi tiêu không phải vấn đề — tiến độ giải ngân mới là thách thức thực sự. Garnadt của Goldman cảnh báo rằng tổng chi tiêu liên bang qua ngân sách chính và ba quỹ ngoài ngân sách lớn có thể thấp hơn mục tiêu chính phủ khoảng €33 tỷ, theo CNBC. Giải ngân quốc phòng sẽ không đạt mức ngân sách dù đơn hàng tăng mạnh. Chi tiêu hạ tầng sẽ có kết quả trái chiều: Garnadt dự kiến hạ tầng giao thông — hạng mục lớn nhất — đạt tỷ lệ giải ngân trên 90%, nhưng các hạng mục số hóa và chi tiêu liên quan đến khí hậu sẽ thấp hơn. Đầu tư bệnh viện và cho vay bảo hiểm xã hội được kỳ vọng giải ngân đầy đủ.
Thách thức mang tính cấu trúc nằm ở năng lực hấp thụ, không phải ý chí chính trị. Ngành xây dựng Đức đã hoạt động gần hết công suất suốt nhiều năm. Thiếu hụt lao động tay nghề, ùn tắc giấy phép quy hoạch và bộ máy mua sắm công cồng kềnh từ lâu đã biến các kế hoạch đầu tư đầy tham vọng thành những dự án chậm trễ hàng năm trời. Bộ Tài chính Liên bang đã thành lập một “hội đồng đầu tư và đổi mới” gồm các học giả, nhà kinh tế, thành viên hội đồng quản trị và chính trị gia địa phương để tư vấn sử dụng quỹ hiệu quả nhất. Bộ trưởng Tài chính Lars Klingbeil thẳng thắn thừa nhận rủi ro: thành công của quỹ, theo ông, phụ thuộc vào “việc sử dụng nhanh chóng và có trọng điểm nguồn vốn đầu tư.”
Hệ thống mua sắm quốc phòng cũng mang trong mình “di sản” trì hoãn riêng. Atlantic Council chỉ ra rằng các hệ thống vũ khí của Bundeswehr trong quá khứ mất tới 13 năm từ ý tưởng đến triển khai thực tế, trong khi một chiếc drone mới có thể được cải tiến chỉ trong sáu tuần. Berlin đã đưa ra các biện pháp pháp lý nhằm đơn giản hóa quy trình và đẩy nhanh tiến độ giao hàng, nhưng khoảng cách giữa ngân sách được duyệt và giải ngân thực tế vẫn là nút thắt quyết định tốc độ xung lực tài khóa lan tỏa vào nền kinh tế thực.
Ý nghĩa đối với châu Âu
Bước ngoặt tài khóa của Đức là lớn nhất trong lịch sử châu Âu hiện đại. Sau nhiều thập kỷ cân bằng ngân sách và chủ nghĩa bảo thủ cơ cấu, nước này giờ đang chạy mức thâm hụt có thể đạt khoảng 4% GDP vào năm 2027, theo Modern Diplomacy, với nợ công tiến về mức 68% GDP. Con số này vẫn thấp nhất trong nhóm G7, nhưng quỹ đạo này đánh dấu sự rời xa căn bản khỏi đồng thuận thắt chặt tài khóa vốn định hình bản sắc kinh tế Đức kể từ thống nhất đất nước.
Hiệu ứng lan tỏa đã bắt đầu hiện rõ. EY ước tính nới lỏng tài khóa của Đức sẽ thúc đẩy tăng trưởng ở mức vừa phải tại Trung và Đông Âu, Áo cùng Hà Lan. Ở cấp khu vực đồng euro, chính sách tài khóa năm 2026 dự kiến gần như trung lập — khi nới lỏng tại Đức, Hà Lan và các nước Bắc Âu được bù đắp bởi thắt chặt tại Pháp, Italy và Romania. Sự phân hóa này rất đáng chú ý. Pháp với tốc độ tăng trưởng chỉ 0,6% cùng số doanh nghiệp phá sản kỷ lục đang thu hẹp chi tiêu trong khi Đức mở rộng. Hai nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro giờ đang đi theo hai hướng tài khóa ngược chiều nhau — điều chưa từng xảy ra trong nhiều năm.
Liệu dòng chi tiêu khổng lồ của Đức có chuyển hóa thành tăng trưởng bền vững, hay chỉ dừng lại ở một cơn bùng nổ xây dựng và mua sắm tạm thời — tất cả phụ thuộc vào tốc độ triển khai, năng lực hấp thụ, và mức độ môi trường địa chính trị tiếp tục biện minh cho chi tiêu quốc phòng ở quy mô này. Ngân sách đã được phê duyệt. Rào cản hiến pháp đã được gỡ bỏ. Đơn hàng từ các nhà máy đang đổ về. Câu hỏi còn lại cũng chính là câu hỏi đã định hình chính sách kinh tế Đức suốt cả một thế hệ: liệu nhà nước có thể chi tiêu hiệu quả như cách họ từng tiết kiệm hay không.
