Reading time: 5 min
Środowy nagłówek miał uspokoić rynki ropy: 400 milionów baryłek rezerw awaryjnych, jednogłośnie zatwierdzonych przez wszystkie 32 kraje członkowskie IEA – największe skoordynowane uwolnienie zapasów w 52-letniej historii agencji. Brent i tak zamknął się powyżej 91 USD. WTI zyskało ponad 4%. A w nocy, według Bloomberga, Brent wrócił w okolice 99 USD. Rynek mówi wprost, co rezerwy mogą naprawić – a czego nie.
Co dokładnie ogłosiła IEA
Dyrektor wykonawczy IEA Fatih Birol ogłosił w środę z Paryża, że kraje członkowskie zgodziły się uwolnić 400 milionów baryłek awaryjnych zapasów ropy w odpowiedzi na zakłócenia podaży wywołane niemal całkowitym zamknięciem Cieśniny Ormuz. Uwolnienie ponad dwukrotnie przekracza poprzedni rekord wynoszący 182,7 mln baryłek, ustanowiony w 2022 roku po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Wszystkie 32 rządy członkowskie zagłosowały jednogłośnie. Niemcy uwalniają 2,64 mln ton. Wielka Brytania dokłada 13,5 mln baryłek. Japonia zaczyna uwalnianie od przyszłego tygodnia. Rezerwy trafią na rynek w terminie, który IEA określiła jako „odpowiedni do okoliczności każdego kraju” – co nie jest tym samym, co natychmiast. Niezależnie od tego, sekretarz ds. energii Chris Wright potwierdził w środę, że Trump autoryzował uwolnienie dodatkowych 172 mln baryłek z amerykańskiej Strategicznej Rezerwy Ropy Naftowej, począwszy od przyszłego tygodnia, w ciągu około 120 dni.
Sam Birol podciął skrzydła własnemu komunikatowi: „Najważniejsza dla powrotu stabilnych przepływów ropy i gazu jest wznowienie tranzytu przez Cieśninę Ormuz.” Rezerwy mogą kupić czas. Ale nie otworzą cieśniny, którą Iran minuje.
Dlaczego to nie zadziałało
W środę trzy tankowce zostały zaatakowane w Cieśninie Ormuz lub w jej pobliżu. Statek towarowy pod banderą Tajlandii zapalił się 11 mil morskich na północ od Omanu, zmuszając załogę do ewakuacji. Zgłoszono dwa kolejne incydenty – jeden 50 mil morskich na północny zachód od Dubaju, drugi u wybrzeży ZEA. Iran stawia miny w cieśninie. Dowództwo Centralne USA poinformowało o zniszczeniu 16 irańskich stawiaczów min w pobliżu cieśniny. Uderzenia dronów na punkty kontrolne IRGC trwają. Hezbollah wystrzelił kolejną falę rakiet w kierunku Izraela w nocy. To nie jest sytuacja, którą rozwiąże uwolnienie rezerw.
Macquarie przełożył tę dysproporcję na liczby. 400 milionów baryłek to mniej więcej cztery dni globalnej produkcji i około 16 dni wolumenu normalnie przepływającego przez Ormuz. Jak ujął to Macquarie w nocie cytowanej przez Reutersa: „Jeśli to nie brzmi jak dużo, to dlatego, że tak nie jest.” Przepływy ropy przez cieśninę wynoszą obecnie mniej niż 10% poziomu sprzed wojny – według własnych danych IEA. Nie da się uwolnieniami zapasów wypełnić luki po 90-procentowym zakłóceniu podaży.
Iran doskonale zna tę arytmetykę. Teheran zagroził w środę, że pchnie cenę ropy do 200 USD za baryłkę, a jego przedstawiciele oświadczyli, że ani litr ropy nie przepłynie przez cieśninę z korzyścią dla USA, Izraela czy ich partnerów. Czy to realne – to osobna kwestia. Istotne jest to, że groźba jest wystarczająco wiarygodna, by poruszyć rynki.
Dywergencja złota
Temat, który w środę nie otrzymał wystarczającej uwagi, to złoto. Podczas gdy ropa wystrzeliła o ponad 4%, złoto spadło o blisko 1% do około 5185 USD za uncję. Klasyczna logika ryzyka wojennego mówi, że oba aktywa powinny rosnąć razem. Dywergencja sugeruje coś bardziej konkretnego: rynek wycenia tę sytuację jako szok podażowy na ropie, a nie szeroką ucieczkę do bezpiecznych przystani. Kapitał rotuje w kierunku energetyki, nie aktywów defensywnych. To informacja o oczekiwanym czasie trwania kryzysu. Gdyby traderzy spodziewali się długotrwałego, nierozwiązywalnego konfliktu, złoto byłoby kupowane. Fakt, że traci na wartości, podczas gdy ropa rośnie, oznacza, iż rynek wciąż przypisuje istotne prawdopodobieństwo rozwiązaniu w bliskim terminie – lub przynajmniej temu, że szok pozostanie ograniczony do sektora energetycznego i nie przerodzi się w narrację o globalnej recesji.
Ta teza jest testowana za każdym razem, gdy płonie kolejny tankowiec.
Irański manewr obejścia i jego konsekwencje dla podaży
Firma analityczna Kpler poinformowała, że Iran po cichu wznowił eksport ropy przez terminal naftowy Jask nad Zatoką Omańską w zeszłym tygodniu – tankowiec załadował około 2 milionów baryłek 7 marca. Jask leży poza cieśniną, co oznacza, że Teheran może kierować część produkcji z pominięciem wąskiego gardła, które sam jednocześnie próbuje zamknąć. To za mało, by istotnie zmienić obraz podaży, ale to sygnał, że Iran zarządza własną ekspozycją ekonomiczną, jednocześnie utrzymując presję na wszystkich innych.
Producenci znad Zatoki Perskiej nie mają takiej opcji. Przez cieśninę nie płynie wyłącznie ropa – przepływa nią także LNG, nawozy i produkty rafineryjne. IEA potwierdziła, że globalna podaż LNG została obcięta o 20%, zmuszając zamożniejsze gospodarki azjatyckie do bezpośredniej rywalizacji z Europą o dostępne ładunki. To potencjalny problem z zapasami na zimę przyszłego roku.
Kluczowe poziomy cenowe
Brent zamknął się w środę na poziomie 91,98 USD, zyskując 4,8% na sesji. WTI zakończyło dzień na 87,25 USD – wzrost o około 4%. Według nocnych doniesień Bloomberga, Brent w czwartek rano wrócił w okolice 99 USD, gdy napływały kolejne informacje o atakach na tankowce. Poniedziałkowy intraday’owy skok do 120 USD i spadek do 86 USD wyznaczył zakres, w którym operują traderzy. Poziom 90 USD to obecnie granica między „kontrolowanym zakłóceniem” a „niekontrolowanym skokiem” w psychologii rynku. Każdy atak na tankowiec przesuwa górną granicę tego przedziału. Każdy wiarygodny sygnał zawieszenia broni ją zwija.
Trump powiedział w środę wieczorem, że USA muszą „dokończyć robotę” w Iranie – co wyklucza jakikolwiek rychły zwrot dyplomatyczny ze strony amerykańskiej. Rynek ropy to usłyszał. Brent w okolicach 99 USD w nocy to odpowiedź.
Uwolnienie rezerw przez IEA kupiło kilka godzin względnego spokoju. Miny w cieśninie odebrały go jeszcze tego samego popołudnia. Warto obserwować poziom 100 USD na Brent. To granica, przy której zmienia się rachunek inflacyjny w bankach centralnych – i przy której podejście Fed „poczekamy, zobaczymy” w sprawie obniżek stóp zaczyna być poddawane realnej presji.
