Reading time: 7 min
Office for National Statistics potwierdziło 14 maja, że gospodarka Wielkiej Brytanii wzrosła o 0,6% w pierwszym kwartale 2026 roku — najszybciej od analogicznego okresu rok wcześniej. Dane te pojawiły się tego samego poranka, w którym rentowność giltów pięła się ku 18-letnim szczytom, traderzy wyceniali jawną premię za ryzyko polityczne w brytyjskich aktywach, a ponad 80 posłów Partii Pracy publicznie wezwało premiera Keira Starmera do dymisji. To nie są dwie odrębne historie — w tym momencie to jedna i ta sama.
Co faktycznie pokazują dane ONS
Kwartalna ekspansja realnego PKB o 0,6%, zgodna z konsensusem rynkowym i następująca po zrewidowanym wzroście o 0,2% w czwartym kwartale 2025, była napędzana niemal wyłącznie przez sektor usług, który urósł o 0,8% — to jego najsilszy wkład od początku 2025 roku. W ramach usług handel hurtowy i detaliczny wzrósł o 2,0%, przy czym handel hurtowy zyskał 3,1%, a detaliczny 1,6%. Sektor zakwaterowania i gastronomii dodał kolejne 1,3% w samym marcu. Po stronie produkcji przemysłowej manufacturing wzrósł o 0,8%, a budownictwo wróciło na plus z wynikiem 0,4% po pięciu kolejnych miesięcznych spadkach w ujęciu trzymiesięcznym — choć ONS zaznaczył, że to odwrócenie jedynie częściowo zniwelowało wcześniejszą słabość.
Po stronie wydatkowej obraz jest bardziej skomplikowany. Konsumpcja gospodarstw domowych wzrosła zaledwie o 0,1%, z dynamiką skoncentrowaną w transporcie, odzieży i żywności. Konsumpcja rządowa dołożyła kolejne 0,1%. Nakłady brutto na środki trwałe spadły o 0,6%, ciągnięte w dół przez spadek inwestycji biznesowych o 2,5% — liczba, która niepokojąco kontrastowała z głównym odczytem. Eksport skurczył się o 0,7%, podczas gdy import wzrósł, poszerzając deficyt handlowy do około 1,8% nominalnego PKB. W ujęciu rocznym gospodarka urosła o 1,1%, powyżej prognozy 0,8%, a realne PKB per capita zwiększyło się o 0,6% w kwartale i jest teraz o 0,9% wyższe niż rok wcześniej.
Na tle porównawczym odczyt 0,6% postawił Wielką Brytanię na czele wszystkich dużych gospodarek w tym kwartale. PKB strefy euro wzrosło zaledwie o 0,1%, Niemcy wyciągnęły 0,3%, a Francja zanotowała zero wzrostu. Stany Zjednoczone rozwinęły się o 0,5% według danych OECD cytowanych przez bibliotekę Izby Gmin. Wielka Brytania na tej miarce biła swoich rywali przez pierwsze trzy miesiące roku. Warto to odnotować. Ale te dane już w dużej mierze należą do historii.
Wzrost, który przyszedł za późno
Konsensus wśród ekonomistów komentujących publikację był wymowny. Fergus Jimenez-England, analityk w National Institute of Economic and Social Research, określił dane za pierwszy kwartał jako „stosunkowo solidny wynik”, który „w dużej mierze odzwierciedla stare wiadomości”. Wojna z Iranem rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku i doprowadziła do faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz, przez którą przed konfliktem przechodziło rocznie około jednej czwartej światowego morskiego handlu ropą naftową i 20% skroplonego gazu ziemnego. Jej pełna waga ekonomiczna nie zdążyła jeszcze przełożyć się na dane za marzec. Miesięczny odczyt PKB za marzec — 0,3% — wciąż był pozytywny, ale wskaźniki bazowe już się pogarszały.
Profesor Joe Nellis, doradca ekonomiczny w firmie audytorskiej MHA, wyraził się bez ogródek. „Wzrost jest niepokojąco słaby i kruchy” — napisał w komentarzu do publikacji. „Wąska linia ratunkowa ze strony sektora usług, zwłaszcza usług profesjonalnych i biznesowych, nie jest w stanie zrekompensować stagnacji w pozostałych obszarach.” Zwrócił uwagę, że dane za I kwartał stanowią „pierwsze oficjalne odczyty PKB, które rejestrują początkowy wpływ eskalującego kryzysu na Bliskim Wschodzie”, dodając, że jeśli zakłócenia będą się utrzymywać, przedsiębiorstwa staną w obliczu kurczących się marż dokładnie w momencie, gdy popyt słabnie.
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju już pod koniec marca obniżyła swoją prognozę wzrostu dla Wielkiej Brytanii na cały 2026 rok z 1,2% do 0,7%, jednocześnie podnosząc prognozę inflacji z 2,5% do 4,0% w związku z szokiem energetycznym wywołanym zamknięciem Cieśniny. Wielka Brytania, jako importer netto energii, należy do bardziej narażonych gospodarek rozwiniętych na przedłużające się zakłócenia w dostawach ropy i gazu. Luke Bartholomew, zastępca głównego ekonomisty Aberdeen Investments, ujął to wprost: „Choć wzrost PKB w I kwartale był całkiem solidny, trudno uznać, by miał większe znaczenie dla dalszych perspektyw.”
Westminster, rynek obligacji i premia za stabilność
Kanclerz skarbu Rachel Reeves zareagowała na publikację ONS, twierdząc, że dane potwierdzają, iż rząd „ma właściwy plan gospodarczy” i że „to nie jest moment, by narażać naszą stabilność ekonomiczną.” Oświadczenie miało sygnalizować ciągłość. Reakcja rynku obligacji sugerowała, że inwestorzy zaczęli wątpić, czy ta ciągłość jest w ogóle do utrzymania.
Rano 12 maja, dwa dni przed publikacją danych o PKB, rentowność 10-letnich giltów podskoczyła o 10 punktów bazowych do 5,101% — najwyższego poziomu od 2008 roku, według Trading Economics. Rentowność 20- i 30-letnich giltów dotknęła najwyższych poziomów od 1998 roku. Wyzwalaczem była narastająca presja na przywództwo Starmera po słabym wyniku Partii Pracy w wyborach samorządowych 4 maja, w których Reform UK i Partia Zielonych odniosły znaczące sukcesy. Do połowy maja ponad 95 posłów laburzystów wezwało premiera do dymisji lub przedstawienia harmonogramu odejścia, w tym młodsi ministrowie, którzy złożyli rezygnacje.
Stratedzy Citi w nocie opublikowanej wieczorem 11 maja ocenili implikacje rynkowe bez owijania w bawełnę. Argumentowali, że sytuacja polityczna stworzyła warunki do wyzwania przywódczego, które mogłoby wywołać „zwrot w lewo w polityce laburzystów i bardziej ekspansywną politykę fiskalną”, przewidując „ryzyko przechylone w stronę wyższej rentowności giltów i słabszego GBP.” Ostrzegali, że w ich ocenie ówczesna rentowność giltów nie w pełni wyceniała natychmiastowe wyzwanie. „Wiarygodne wyzwanie mogłoby wywołać niedźwiedzie wystromienie krzywej rentowności, prowadząc do zwiększonej zmienności i potencjalnie pchając rentowność 10-letnich giltów do 5%–5,25% lub wyżej” — napisali. Matthew Ryan, szef strategii rynkowej w Ebury, określił reakcję rynku obligacji jako wyrok wydany na Westminster — „i nie jest on łaskawy.” Opisał to, co się działo, jako „strażników rynku obligacji wypuszczonych z łańcucha, windujących długoterminowe rentowności do niemal trzydekadowych szczytów.”
Logika rynkowa była prosta. Starmer i Reeves utrzymywali zobowiązanie do reguł fiskalnych ograniczających dodatkowe zadłużanie. Najbardziej prawdopodobni pretendenci — burmistrz Manchesteru Andy Burnham, Wes Streeting, który do tego czasu zrezygnował ze stanowiska ministra zdrowia, oraz była wicepremier Angela Rayner — byli powszechnie postrzegani jako bardziej ekspansywni w polityce fiskalnej. Burnham 19 maja wykluczył zmianę rządowych limitów zadłużenia, co przyniosło chwilową ulgę — rentowność 10-letnich giltów spadła poniżej 5,1% tego dnia, wspomagana szerszym odwrotem cen ropy w reakcji na doniesienia o możliwym amerykańskim zwolnieniu z sankcji na irańską ropę. Ale zasadnicza niepewność polityczna pozostała nierozwiązana.
Ten epizod nie był bez precedensu. W lipcu 2025 rentowność giltów gwałtownie wzrosła, gdy pojawiły się doniesienia o zagrożeniu pozycji Reeves. Funt szterling był już pod trwałą presją wcześniej w 2026 roku, spadając poniżej 1,36 USD, gdy bezrobocie w Wielkiej Brytanii osiągnęło 5-letni szczyt 5,2%. GBP/USD notowany był na poziomie około 1,3520 w dniu 14 maja, w dół z lutowego maksimum 1,3869, według FXStreet — analitycy wskazywali na kombinację ryzyka politycznego i inflacji napędzanej energią jako główne czynniki hamujące.
Arytmetyka fiskalna pod presją
Implikacje dla finansów publicznych są poważne. Profesor Nellis z MHA zauważył, że „wpływy podatkowe będą opóźniać się za rosnącymi wydatkami na inflację, obsługę długu i świadczenia socjalne, zmuszając kanclerz do konfrontacji z niebezpiecznie wąską ścieżką fiskalną.” Zrewidowana prognoza OECD dotycząca inflacji na poziomie 4,0% w skali roku, w połączeniu z obniżką prognozy wzrostu do 0,7%, implikuje stagflacyjną trajektorię, która jednocześnie kompresuje bazę podatkową i zwiększa wydatki na indeksowane transfery oraz koszty obsługi długu.
Reeves już zetknęła się z tym napięciem w debacie o świadczeniach socjalnych, gdzie proponowane cięcia wywołały bunt posłów z tylnych ław na wcześniejszym etapie kadencji. Przedłużający się szok energetyczny w połączeniu z konkursem na lidera partii, który wprowadza niepewność co do reguł fiskalnych, jeszcze bardziej zawęziłby jej pole manewru. Ekspozycja handlowa Wielkiej Brytanii wobec Stanów Zjednoczonych, już skomplikowana przez postawę taryfową administracji Trumpa i bazową opłatę na mocy Section 122, stanowi dodatkowe ograniczenie dla eksportowego wkładu we wzrost.
Odczyt PKB za pierwszy kwartał był, w izolacji, dokładnie tym rodzajem danych, które rząd chętnie wita. Problem polega na tym, że opisuje on gospodarkę, która istniała przed zamknięciem Cieśniny Ormuz, przed spadkiem inwestycji biznesowych o 2,5% i przed momentem, gdy kryzys polityczny w Westminster wywindował koszty pożyczania do poziomów niewidzianych od 2008 roku. Dane te mówią decydentom i inwestorom o drugim kwartale 2026 roku tyle, co nic. Test odporności brytyjskiej gospodarki nie został zdany. Wciąż jest dopiero wyznaczany.
